Glosari

Istilah adat

Maksud ringkas bagi istilah yang kerap muncul dalam Adat Perpatih, disusun mengikut abjad.

Adat Perpatih: Sistem adat bernasab ibu (matrilineal) yang diamalkan di Negeri Sembilan dan Naning, berasal dari Minangkabau, Sumatera. Dinamakan sempena Datuk Perpatih Nan Sebatang.
Adat Temenggung: Sistem adat bernasab bapa (patrilineal) yang diamalkan di kebanyakan negeri Melayu lain. Dinamakan sempena Datuk Ketemenggungan.
Anak buah: Warga adat biasa yang berada di bawah seseorang Buapak dan Lembaga, dikenali melalui suku ibunya.
Biduanda: Suku anak negeri Negeri Sembilan. Dalam banyak luak, Undang dipilih daripada keturunan Biduanda.
Buapak: Ketua perut. Menjadi ibu bapa adat kepada anak buah dan penghubung mereka dengan Lembaga.
Eksogami suku: Peraturan adat yang mewajibkan perkahwinan dengan pasangan dari suku yang berlainan, bagi memelihara susur galur.
Harta pusaka: Harta adat, terutama tanah, yang diwarisi mengikut nasab ibu dan dijaga untuk kelangsungan suku.
Lembaga: Ketua sesuatu suku dalam sesebuah luak, dipilih oleh para Buapak. Menjaga hal ehwal anak buah suku.
Luak: Wilayah pentadbiran adat dalam Negeri Sembilan. Empat luak beraja ialah Sungai Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau.
Mamak: Bapa saudara sebelah ibu. Dalam masyarakat nasab ibu, mamak memikul tanggungjawab membimbing anak saudaranya.
Matrilineal: Sistem keturunan dan pewarisan yang dikira melalui garis ibu (nasab ibu).
Muafakat: Permuafakatan atau kata sepakat. Asas membuat keputusan dalam Adat Perpatih.
Pagaruyung: Kerajaan di alam Minangkabau yang menjadi punca susur galur diraja Negeri Sembilan.
Perbilangan adat: Puisi dan bidalan adat yang menjadi sumber hukum lisan dan panduan tingkah laku dalam Adat Perpatih.
Perut: Unit keturunan terkecil dalam suku, terdiri daripada ranji yang sama mengikut nasab ibu. Diketuai Buapak.
Suku: Kelompok keturunan yang lebih besar daripada perut, dikongsi mengikut nasab ibu. Diketuai Lembaga.
Tanah adat: Tanah pusaka yang tertakluk kepada adat dan tidak boleh berpindah milik keluar daripada suku.
Telaga Undang: Kelompok keturunan tertentu yang menjadi sumber sah pemilihan seorang Undang dalam sesebuah luak.
Undang: Ketua sesebuah luak. Undang Yang Empat memilih Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.
Yang di-Pertuan Besar: Ketua Negeri Sembilan, juga disebut Yamtuan Besar. Dipilih oleh Undang Yang Empat dari kalangan kerabat yang layak.