Adat Perpatih Rujukan Warisan Negeri Sembilan
Wilayah Adat · Di bawah Johol

Luak kecil di bawah Johol

Gemencheh, Pasir Besar dan Air Kuning bukan luak yang memilih Yamtuan. Ketiga-tiganya wilayah di selatan negeri yang sejak dahulu berada di bawah kekuasaan Undang Luak Johol.

Selain empat luak beraja dan lima Luak Tanah Mengandung, terdapat beberapa wilayah adat kecil di selatan Negeri Sembilan yang ditadbir menerusi salah satu daripada Undang Yang Empat. Tiga daripadanya, iaitu Gemencheh, Pasir Besar dan Air Kuning, berada di bawah kekuasaan Undang Luak Johol.

Di bawah kekuasaan Undang Johol

Wilayah Johol kurang jelas sempadannya berbanding Sungai Ujong, Jelebu atau Rembau, dan terangkum dalam daerah Kuala Pilah, Tampin serta Jempol.1 Mengikut arkib adat Johol, mukim seperti Rompin, Palong, Kepis, Gemencheh, Pasir Besar dan Air Kuning, serta sebahagian pekan Kuala Pilah, "sememangnya di bawah kekuasaan YTM Undang Luak Johol dan ia berterusan sehingga hari ini."1 Sempadan Johol yang terperinci pernah dicatat oleh pegawai Inggeris T. J. Newbold (1839) berdasarkan lawatan Gray pada 1827.3

Gemencheh

Gemencheh ialah sebuah mukim dalam Daerah Tampin. Dari sudut adat, ia antara wilayah yang mempunyai tanah adat, sebagaimana direkodkan dalam kajian tanah adat USIM bagi kawasan Tampin (Luak Gemencheh).2

Gemencheh juga mempunyai tempat dalam sejarah Perang Dunia Kedua: di Jambatan Gemencheh berhampiran Gemas, pada 14 Januari 1942, Kompeni "B" Batalion ke-2/30 Pasukan Imperial Australia (AIF) melancarkan serang hendap terhadap tentera Jepun: jambatan diletupkan ketika askar Jepun (ramai menunggang basikal) melintas. Ia dianggap sebagai kemenangan Bersekutu kedua dan terakhir dalam kempen Tanah Melayu.4

Air Kuning

Air Kuning (pekannya Air Kuning Selatan di Daerah Tampin, berhampiran Gemas) turut berada di bawah Undang Johol.1 Ia juga antara wilayah yang mempunyai tanah adat (direkod sebagai Luak Air Kuning di kawasan Gemas).2

Pasir Besar

Pasir Besar pula ialah sebuah wilayah adat di kawasan Gemas, juga di bawah kekuasaan Undang Johol.1 Berbeza dengan Gemencheh dan Air Kuning, kajian USIM merekodkan Wilayah Adat Pasir Besar sebagai kawasan yang tidak mempunyai tanah adat berdaftar.2

Catatan sumber

Status "di bawah Undang Johol" bersumberkan arkib adat Johol, manakala status tanah adat bagi ketiga-tiga wilayah daripada kajian akademik USIM (2017).12 Butiran sempadan dan susur sejarah masih boleh disemak silang dengan sumber primer (Newbold 1839; rekod adat Johol).

Rujukan

  1. Sejarah Luak Johol, Portal Rasmi Majlis Dato' Lembaga Adat (arkib adat Johol/Sungei Ujong): sempadan dan wilayah kekuasaan Undang Luak Johol termasuk Gemencheh, Pasir Besar dan Air Kuning.
  2. Nabilah Yusof, Mohammad Zaharuddin Zakaria, Tengku Mansur Tengku Zainal Abidin et al. (2017). Amalan Pewarisan Tanah Adat Berdasarkan Undang-Undang Tanah Adat di Kalangan Masyarakat: Kajian di Negeri Sembilan. Malaysian Journal of Syariah and Law (USIM), 5 (khas).
  3. T. J. Newbold (1839). Political and Statistical Account of the British Settlements in the Straits of Malacca, Vol. I & II: catatan sempadan Johol (berdasarkan lawatan Gray, 1827), dirujuk dalam arkib adat Johol.
  4. 80th Anniversary AIF Malaya first contact with Japanese: Gemencheh Bridge, 14 January 1942. Australian War Memorial.

Berkaitan: Luak Johol · Wilayah Adat Tampin & Adat Lingkungan · kembali ke Luak & Suku