Adat Perpatih Rujukan Warisan Negeri Sembilan
Cerita Luak · 6 daripada 9

Jempol: salah satu Tanah Mengandung di sekeliling takhta

Jempol termasuk dalam lima luak Tanah Mengandung di bawah Yang di-Pertuan Besar di Seri Menanti. Ia diketuai Penghulu Luak, bukan Undang, dan tidak memilih Yamtuan.

Luak Jempol ialah salah satu daripada lima Luak Tanah Mengandung, wilayah di sekeliling takhta, berpusat di Seri Menanti, dan berada di bawah Yang di-Pertuan Besar secara langsung. Ia diketuai oleh seorang Penghulu Luak, bukan Undang. Oleh sebab itu, Jempol tidak termasuk dalam empat luak beraja (Sungai Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau) yang berhak memilih Yamtuan.

Penghulu Luak, bukan Undang

Dahulu kelima-lima luak Tanah Mengandung ini turut bergelar Undang Luak. Gelaran itu kemudian dimansuhkan setelah dibantah oleh Undang Sungai Ujong, Datuk Kelana Makmur (1889–1945), apabila Negeri Sembilan disatukan semula melalui perjanjian 1898.2 Gelaran Penghulu Luak dikembalikan kerana lima luak ini berada di bawah pentadbiran Yang di-Pertuan Besar di Seri Menanti dan mesti merujuk baginda dalam hal adat dan agama.

Susunan suku

Jempol mempunyai 10 suku yang diuruskan oleh 12 lembaga.1 Bilangan lembaga melebihi bilangan suku kerana suku Tiga Batu berpecah kepada beberapa lembaga.

  • Tiga Batu
  • Tanah Datar
  • Mungkal
  • Tiga Nenek
  • Seri Lemak Pahang
  • Biduanda Waris
  • Seri Melenggang
  • Batu Hampar
  • Anak Acheh
  • Paya Kumbuh

Tanah adat

Seperti luak Adat Perpatih yang lain, Jempol mengamalkan adat bersistem suku dan mempunyai tanah adat (daerah Kuala Pilah).3

Catatan sumber

Data suku dan lembaga diambil daripada pangkalan data ATMA/UKM, dan sejarah gelaran Undang dan Penghulu Luak daripada Payung Terkembang.12 Butiran ini merupakan ringkasan latar belakang dan masih boleh disemak silang dengan sumber primer.

Senarai penyandang

Gelaran: Dato' Lela Putera Setiawan · dipilih daripada suku Biduanda
Penyandang terkini: Dato' Lela Putera Setiawan Dato' Mazri bin Mansor; sumber menyebut Penghulu ke-12. Penyandang ke-11 tidak disahkan.

  1. Dato' Daini
  2. Dato' Chap
  3. Dato' Rial
  4. Dato' Matik
  5. Dato' Hassan
  6. Dato' Johan
  7. Dato' Shukur
  8. Dato' Abd. Wahab bin Haji Ibrahim
  9. Dato' Haji Sulaiman bin Abdullah
  10. Dato' Haji Mohd Hashim bin Abdullah

Senarai asas daripada Raja Berdaulat Negeri Beradat, bahagian "Sistem Luak" (Lembaga Muzium Negeri Sembilan Darul Khusus); penyandang terkini dikemas kini daripada laporan berita 2026. Nama dieja mengikut sumber; mungkin ada variasi ejaan kecil.

Rujukan

  1. Megalitik Negeri Sembilan: pangkalan data luak dan suku. Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA), Universiti Kebangsaan Malaysia.
  2. A. Samad Idris. Payung Terkembang: sejarah, adat dan susur galur Negeri Sembilan (gelaran Undang dan Penghulu Luak).
  3. Azman Ab Rahman, Tengku Mansur Tengku Zainal Abidin, Lukman Abdul Mutalib et al. (2017). Tahap Kefahaman Masyarakat Terhadap Konsep Tanah Adat dan Undang-Undang Tanah Adat: Kajian di Negeri Sembilan. Malaysian Journal of Syariah and Law (USIM), 5 (khas).

Cerita luak lain: Sungai Ujong · Jelebu · Rembau · kembali ke Luak & Suku